प्रश्नमाथि शंका

सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटासँग अन्तर्वार्ता गरिएको सरकारी स्वामित्वको नेपाल टेलिभिजनमा प्रसारित एक टेलिभिजन कार्यक्रम बन्द भएको विषयले यो साता खुबै चर्चा पायो । केही ‘कडा’ प्रश्न सोधिएको कारण सञ्चारमन्त्री बाँस्कोटाको ठाडो आदेशमा कार्यक्रम ‘बन्द गरियो’ भन्ने प्रचारमा आयो ।

टेलिभिजन प्रशासनले आन्तरिक कारणले कार्यक्रम बन्द भएको हो भन्ने प्रस्टीकरण दिइरहँदा पत्रकारको प्रश्न सोध्ने अधिकार सुरक्षित भएन भन्नेहरू र प्रश्न सोध्ने पत्रकारको नियत नै ठीक भएन भन्नेहरूबीच जुहारी नै चल्यो ।

नेपाली पत्रकारितामा ठीक प्रश्न सोधियो वा सोधिएन भन्नेभन्दा पनि कसले सोध्यो, कहाँ सोध्यो, किन सोध्यो भन्ने जस्ता कुराले महत्व पाउँदै आएको छ । जब कि प्रश्न सही सोधियो वा गत सोधियो भन्ने विषय महत्वपुर्ण हुनुपर्ने हो। तर विडम्बना, हाम्रो बहसको बाटो नै फरक छ ।

प्रश्नमाथिको अधिकार

लोकतन्त्रको सबैभन्दा सुन्दर पक्ष भनेकै प्रश्नको अधिकार हो । लोकतन्त्रमा प्रश्न गर्न पाइन्छ । आफूले जान्न चाहेका विषयमा सत्तामा रहेकाहरूसँग होस् वा प्रतिपक्षमा रहेकाहरूसँग सोध्न पाइन्छ । खासमा लोकतन्त्रलाई ‘लोकको तन्त्र’ बनाउने पनि लोकले गर्न पाउने प्रश्नले नै हो । प्रश्नै सोध्न नपाइने व्यवस्थालाई लोकतन्त्र भनिँदैन, त्यसलाई निरंकुशता, अधिनायकवाद वा त्यस्तै केही नाम दिइन्छ ।

Roopesh-shrestha-_-enayapatrika-768x366

नागरिकले सधैँ प्रश्न सोध्ने समय, अवसर र अवस्था नहुने भएको हुँदा लोकको प्रश्न सोधिदिने र जवाफ मागिदिने काम पत्रकारिताले गर्छ । त्यसैले लोकतन्त्रमा प्रेस र प्रकाशनको स्वतन्त्रताको अधिकारलाई स्थापित गरिएको हुन्छ । त्यसकै आधारमा मिडियालाई राज्यको चौथो अंग पनि भनिन्छ । कल्पना गरौँ, यदि मिडियाले प्रश्न सोधिदिएन भने के हुन्छ ? Continue reading

किन हुन्छ विद्यालयमा हडताल? कसले दिने जवाफ?

तपाईँका स्कुल पढ्ने केटाकेटी छन् र तिनीहरु निजी स्कुलमा पढ्छन् भने पक्कै तपाईँको सोमबारको बिहान (२० जेठ २०७५) सुखद भएन। अरु अभिभावक जस्तै आफ्ना नानीलाई स्कुल पठाउने तयारी गरिरहँदा स्कुलले पठाएको सूचना तपाईंको मोबाइलमा बजेको हुनुपर्छ, जसमा ‘टार्न नसकिने कुनै समस्याका कारण आज विद्यालय बन्द रहने’ भन्ने व्यहोरा उल्लेख थियो।

कतिपयले पाएको सूचनामा ‘शैक्षिक हडतालका कारण’ भन्दै विद्यालय बन्द हुने जनाउ दिइएको हुनुपर्छ। अथवा कतिले फेसबुकमा रहेको बच्चाको स्कुलको एकाउन्टबाट यस्तो सूचना पाउनुभयो होला। यति सूचना पाएपछि तपाईंलाई कस्तो अनुभव भयो होला? म अलिअलि अनुमान गर्न सक्छु।

तपाईंमध्ये कतिले यस्तो सूचना पाउनुभएन होला र बच्चा स्कुल पुगेपछि मात्र बन्दबारे थाहा पाए होलान्। स्कुलबाट कति विद्यार्थीले विद्यालय बन्द हुनुको खास कारण थाहा पाए होलान्, त्यसको अनुमान भने गर्न सक्दिनँ।

यसअघि पनि धेरैपटक यसैगरी स्कुलहरु बन्द भएका छन्। कहिले राजनीतिक दलहरुको आह्वानमा त कहिले विद्यार्थी संगठनहरुको आह्वानमा। कहिलेकाहीँ शिक्षकहरुकै आन्दोलनका कारण पनि विद्यालयहरु बन्द भएका छन्। यी बन्दहरु भइरहँदा बन्दकर्ता दल वा कुनै पनि संगठनले उठाएका माग विद्यालयको शिक्षा, शुल्क वा विद्यार्थीको हकहितका लागि थिए कि थिएनन् भन्ने कुराको लेखाजोखा कसले गरेको होला? त्यो एकातिर छ। तर, यसरी विद्यालयहरु अनायासै किन बन्द हुन्छन्? यसको जवाफ खोज्नु भने महत्त्वपूर्ण छ।

Continue reading

किन कागजमा हेरेर भाषण गर्छन् हाम्रा प्रधानमन्त्री?

नेपालका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा भारत भ्रमणमा छन्। यसै सिलसिलामा आज भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र नेपालका प्रधानमन्त्री देउवा एउटै मन्चमा उभिएर संयुक्त पत्रकार सम्मेलन गरे। दुवैले आआफ्नो भागको मन्तव्य दिए। औपचारिक भ्रमणका क्रममा हुने थुप्रै कार्यक्रममध्ये यो एउटा नियमित कार्यक्रम हो।

तर पत्रकार सम्मेलनको भिडियो हेर्नुभएको भए तपाईंमध्ये कतिपयलाई लाग्न सक्छ, भारतका प्रधानमन्त्रीले धाराप्रवाह मन्तव्य दिंदा नेपालका प्रधानमन्त्रीले चाहिं किन कागजमा हेरेर मन्तव्य दिएका होलान् ? नेपालका प्रधानमन्त्रीले मोदीले जस्तो किन बोल्न सक्दैनन् ?

 

Continue reading

फागुन ७ गते

भिमकाय
अरठो जन्तु
दुर्लभ गैंडा Continue reading

कागहरु खूब कराए

कागहरु खूब कराए
कागहरु खूब कराए

पल्लो गाउका कागलाई सुनाए
वल्लो गाउंका कागलाई जगाए
का का गर्दै सबैलाई तर्साए
कागहरु खूब कराए । Continue reading